Trong đời sống hằng ngày, mỗi người dân đều có thể gặp phải những vấn đề liên quan đến pháp luật như tranh chấp đất đai, hôn nhân và gia đình, chính sách ưu đãi người có công, bồi thường thiệt hại, quyền lợi của người lao động hoặc các vụ việc liên quan đến hình sự. Tuy nhiên, không phải ai cũng có đủ điều kiện kinh tế và kiến thức pháp luật để tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Nhằm giúp những người thuộc diện được hưởng chính sách tiếp cận công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, Nhà nước thực hiện chính sách trợ giúp pháp lý miễn phí theo quy định của pháp luật.

Ngày 20 tháng 6 năm 2017, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật Trợ giúp pháp lý, tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức và thực hiện hoạt động trợ giúp pháp lý, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân và sự bình đẳng trước pháp luật.

1. Trợ giúp pháp lý là gì?

Trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người thuộc diện được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật. Thông qua hoạt động này, người dân được hướng dẫn, tư vấn pháp luật; được hỗ trợ chuẩn bị giấy tờ, tài liệu cần thiết; được cử người tham gia tố tụng hoặc đại diện ngoài tố tụng trong những trường hợp pháp luật quy định. Trợ giúp pháp lý giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, biết cách giải quyết các vấn đề pháp lý, hạn chế những tranh chấp phát sinh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi có vụ việc xảy ra.

2. Những ai được trợ giúp pháp lý miễn phí?

Theo Điều 7 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, những người sau đây thuộc diện được trợ giúp pháp lý:

Thứ nhất, người có công với cách mạng.

Thứ hai, người thuộc hộ nghèo.

Thứ ba, trẻ em.

Thứ tư, người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Thứ năm, người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi.

Thứ sáu, người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo.

Thứ bảy, một số đối tượng có khó khăn về tài chính, bao gồm: Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng liệt sĩ khi còn nhỏ; Người nhiễm chất độc da cam; Người cao tuổi; Người khuyết tật; Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là bị hại trong vụ án hình sự; Nạn nhân trong vụ việc bạo lực gia đình; Nạn nhân của hành vi mua bán người theo quy định của pháp luật; Người nhiễm HIV.

Đối với nhóm đối tượng có khó khăn về tài chính, người dân cần đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật. Vì vậy, khi có nhu cầu, người dân nên liên hệ Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước để được hướng dẫn xác định mình có thuộc diện được trợ giúp hay không.

3. Quyền của người được trợ giúp pháp lý

Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý có những quyền cơ bản sau đây: Được cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí, không phải trả tiền hoặc lợi ích vật chất, lợi ích khác cho việc trợ giúp pháp lý; Được tự mình hoặc thông qua người thân thích, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan yêu cầu trợ giúp pháp lý theo quy định; Được thông tin, hướng dẫn về quyền, trình tự và thủ tục trợ giúp pháp lý; Được yêu cầu giữ bí mật thông tin về vụ việc theo quy định của pháp luật; Được lựa chọn tổ chức, người thực hiện trợ giúp pháp lý trong phạm vi pháp luật cho phép và yêu cầu thay đổi người thực hiện khi có căn cứ; Được thay đổi hoặc rút yêu cầu trợ giúp pháp lý; Được bồi thường thiệt hại, khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật khi có căn cứ.

4. Nghĩa vụ của người được trợ giúp pháp lý

Bên cạnh các quyền được hưởng, người được trợ giúp pháp lý cũng cần thực hiện đầy đủ những nghĩa vụ sau: Cung cấp giấy tờ chứng minh mình thuộc diện được trợ giúp pháp lý; Phối hợp với người thực hiện trợ giúp pháp lý, cung cấp đầy đủ, kịp thời các thông tin, tài liệu và chứng cứ liên quan đến vụ việc; Chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin, tài liệu, chứng cứ đã cung cấp; Tôn trọng tổ chức và người thực hiện trợ giúp pháp lý; Không yêu cầu tổ chức khác trợ giúp cùng một vụ việc đang được một tổ chức trợ giúp pháp lý thụ lý, giải quyết; Chấp hành các quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý và nội quy nơi thực hiện trợ giúp pháp lý.

5. Cơ quan, tổ chức và người thực hiện trợ giúp pháp lý

Hoạt động trợ giúp pháp lý được thực hiện thông qua các tổ chức và người có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật. Trong đó, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước thuộc Sở Tư pháp là đơn vị có chức năng thực hiện trợ giúp pháp lý cho người thuộc diện được hưởng chính sách. Người thực hiện trợ giúp pháp lý gồm trợ giúp viên pháp lý và luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý theo quy định. Các tổ chức, cá nhân có liên quan tham gia hoạt động trợ giúp pháp lý phải đáp ứng điều kiện pháp luật quy định.

Người dân cần lưu ý: Trợ giúp pháp lý theo chính sách của Nhà nước là dịch vụ miễn phí. Không phải mọi dịch vụ tư vấn pháp luật trên thị trường đều thuộc diện trợ giúp pháp lý miễn phí.

6. Cách thức yêu cầu trợ giúp pháp lý

Khi có nhu cầu được trợ giúp pháp lý, người dân có thể thực hiện theo các bước cơ bản sau:

Bước 1: Liên hệ Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước hoặc chi nhánh, tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý có thẩm quyền để được hướng dẫn.

Bước 2: Nộp đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý hoặc trình bày yêu cầu theo hình thức được pháp luật cho phép.

Bước 3: Cung cấp giấy tờ chứng minh thuộc diện được trợ giúp pháp lý và các tài liệu liên quan đến vụ việc.

Bước 4: Phối hợp với tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý để được xem xét, thụ lý và bố trí người thực hiện theo quy định.

Người dân cần lưu ý chuẩn bị các giấy tờ liên quan để việc tiếp nhận, giải quyết yêu cầu được thuận lợi. Tùy từng trường hợp cụ thể, cơ quan trợ giúp pháp lý sẽ hướng dẫn bổ sung hồ sơ nếu cần thiết. Đặc biệt, người thuộc diện được trợ giúp pháp lý không phải trả tiền cho dịch vụ trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật. Người dân cần cảnh giác với hành vi lợi dụng chính sách trợ giúp pháp lý để thu tiền trái quy định.

7. Địa chỉ liên hệ trợ giúp pháp lý

Khi có nhu cầu tìm hiểu hoặc đề nghị trợ giúp pháp lý, người dân có thể liên hệ: Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước thành phố Hải Phòng

Địa chỉ: Số 112 đường Lê Duẩn, phường Kiến An, thành phố Hải Phòng.

Điện thoại: 0225.3690317.

Chi nhánh số 1 – Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước thành phố Hải Phòng

Trợ giúp pháp lý miễn phí – bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, góp phần xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh và thượng tôn pháp luật.