Năm học mới 2026-2027 đã bắt đầu. Cùng với niềm vui của học sinh trong ngày tựu trường, công tác bảo đảm an toàn giao thông tại khu vực các trường học cũng được đặt ra với yêu cầu ngày càng cao. Đây không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng, nhà trường mà cần sự chung tay của gia đình và toàn xã hội.

Trong bối cảnh số lượng phương tiện đưa đón học sinh ngày càng tăng, việc xây dựng, duy trì và phát huy hiệu quả mô hình “Cổng trường an toàn giao thông” ngay từ những ngày đầu năm học có ý nghĩa quan trọng, góp phần hình thành môi trường học đường an toàn, văn minh, đồng thời từng bước xây dựng ý thức chấp hành pháp luật giao thông trong học sinh, phụ huynh và cộng đồng.

Chủ động từ sớm, tạo nền nếp ngay từ đầu năm học

Thực tế cho thấy, thời điểm đầu năm học thường xuất hiện tình trạng phụ huynh tập trung đông trước cổng trường vào đầu giờ sáng và cuối buổi học. Nếu không có sự tổ chức, phân luồng hợp lý, khu vực cổng trường rất dễ xảy ra ùn ứ, phương tiện dừng, đỗ không đúng nơi quy định, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho học sinh. Đặc biệt, học sinh là đối tượng tham gia giao thông có nhiều đặc thù. Ở lứa tuổi nhỏ, khả năng quan sát, phán đoán và xử lý các tình huống giao thông còn hạn chế. Trong khi đó, tâm lý vội vàng vào giờ học hoặc khi tan trường có thể khiến các em thiếu chú ý, đi hàng ngang, sang đường thiếu quan sát hoặc chưa thực hiện đúng quy định khi tham gia giao thông. Chính vì vậy, xây dựng “Cổng trường an toàn giao thông” không nên chỉ được thực hiện khi xảy ra ùn tắc hay mất an toàn mà cần được xác định là một nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài. Ngay từ những ngày đầu năm học, các trường cần chủ động rà soát khu vực cổng trường, xác định những điểm có nguy cơ mất an toàn; bố trí khu vực đón, trả học sinh phù hợp; phân công cán bộ, giáo viên, nhân viên phối hợp hướng dẫn giao thông vào các khung giờ cao điểm. Cùng với đó, lực lượng Công an xã, các tổ chức đoàn thể và các nhà trường cần tăng cường phối hợp tuyên truyền, nhắc nhở, hướng dẫn phụ huynh và học sinh thực hiện nghiêm các quy định về an toàn giao thông.

Không chỉ là “giải pháp chống ùn tắc”

Điểm quan trọng của mô hình “Cổng trường an toàn giao thông” không chỉ nằm ở việc giải quyết tình trạng ùn tắc trước cổng trường. Sâu xa hơn, đây là một mô hình giáo dục trực quan, sinh động, giúp học sinh hình thành thói quen và ý thức chấp hành pháp luật giao thông ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Từ việc đội mũ bảo hiểm đúng quy cách khi ngồi trên xe máy, xe máy điện; đi đúng phần đường; không dàn hàng ngang; không tụ tập dưới lòng đường; dừng, đỗ đúng nơi quy định; đến việc quan sát trước khi sang đường…, mỗi hành động nhỏ đều góp phần tạo nên văn hóa giao thông. Đối với phụ huynh, việc chấp hành quy định giao thông khi đưa đón con cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trẻ em học bằng cách quan sát và bắt chước hành vi của người lớn. Một phụ huynh dừng xe đúng nơi quy định, kiên nhẫn xếp hàng, đội mũ bảo hiểm cho con và nhắc con thực hiện đúng quy tắc giao thông chính là một bài học trực tiếp, thiết thực hơn nhiều lời tuyên truyền. Do đó, muốn mô hình “Cổng trường an toàn giao thông” phát huy hiệu quả, cần chuyển từ tư duy “nhắc nhở khi có vi phạm” sang “hình thành thói quen và xây dựng văn hóa giao thông”.

Phát huy vai trò của nhà trường

Nhà trường là một trong những chủ thể giữ vai trò trung tâm trong việc duy trì mô hình. Cùng với việc tổ chức dạy học, các trường cần đưa nội dung giáo dục an toàn giao thông trở thành hoạt động thường xuyên, phù hợp với từng cấp học. Nội dung tuyên truyền cần ngắn gọn, dễ hiểu, gắn với những tình huống mà học sinh thường gặp trên đường đến trường và khi tan học. Đối với học sinh, thay vì chỉ tuyên truyền bằng khẩu hiệu, có thể tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hướng dẫn kỹ năng qua tình huống thực tế; xây dựng các nhóm, đội tuyên truyền măng non, đội cờ đỏ hoặc lực lượng học sinh hỗ trợ duy trì nền nếp dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Nhà trường cũng cần thường xuyên trao đổi với phụ huynh, thống nhất phương thức đưa, đón học sinh, nhất là vào những ngày đầu năm học khi số lượng phụ huynh tập trung đông. Mỗi lớp, mỗi giáo viên chủ nhiệm có thể trở thành một “đầu mối” tuyên truyền, nhắc nhở học sinh và phụ huynh thực hiện nghiêm các quy định về an toàn giao thông.

Gia đình là “mắt xích” không thể thiếu

Nếu nhà trường tuyên truyền nhưng phụ huynh chưa thực hiện nghiêm thì hiệu quả của mô hình sẽ khó bền vững. Vì vậy, xây dựng “Cổng trường an toàn giao thông” phải bắt đầu từ sự thay đổi trong nhận thức và hành động của mỗi gia đình. Phụ huynh cần chủ động lựa chọn phương tiện và cách thức đưa đón con an toàn; không dừng, đỗ xe tùy tiện trước cổng trường; không chen lấn, quay đầu hoặc đi ngược chiều để nhanh chóng đón con. Đối với học sinh sử dụng xe đạp, xe đạp điện, xe máy điện để đến trường, cha mẹ cần thường xuyên nhắc nhở các em tuân thủ quy định về độ tuổi, phương tiện, mũ bảo hiểm và các quy tắc khi tham gia giao thông. Một phút tiện lợi của người lớn không thể đánh đổi bằng sự an toàn của trẻ em.

Sự vào cuộc của lực lượng chức năng và cộng đồng

Để mô hình hoạt động thực chất, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, gia đình, lực lượng Công an, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể. Lực lượng Công an xã có thể phối hợp với nhà trường tổ chức tuyên truyền pháp luật giao thông; hướng dẫn kỹ năng tham gia giao thông an toàn; đồng thời tăng cường kiểm tra, nhắc nhở, xử lý những hành vi vi phạm tại khu vực trường học theo quy định. Chính quyền địa phương cần quan tâm rà soát hạ tầng giao thông khu vực trường học; hệ thống biển báo, vạch kẻ đường, khu vực dừng đỗ, lối sang đường và các điểm có nguy cơ mất an toàn để có phương án xử lý phù hợp. Các tổ chức đoàn thể, nhất là Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh… có thể tham gia hỗ trợ điều tiết giao thông, tuyên truyền, vận động người dân cùng thực hiện. Khi mỗi lực lượng đảm nhận một phần việc, mô hình sẽ không còn là hoạt động mang tính thời điểm mà trở thành một cơ chế phối hợp thường xuyên, có nền nếp.

Duy trì thường xuyên để tạo chuyển biến bền vững

Một trong những yêu cầu quan trọng nhất của mô hình “Cổng trường an toàn giao thông” là duy trì thường xuyên. Nếu chỉ triển khai rầm rộ trong những ngày đầu năm học, sau đó thiếu kiểm tra, nhắc nhở, nền nếp rất dễ bị buông lỏng. Vì vậy, cần xây dựng cơ chế đánh giá định kỳ, kịp thời phát hiện những bất cập và điều chỉnh phương án tổ chức. Các trường có thể xác định những tiêu chí cụ thể như: không để xảy ra ùn tắc kéo dài trước cổng trường; phụ huynh dừng, đỗ đúng khu vực; học sinh đội mũ bảo hiểm đúng quy định; không tụ tập dưới lòng đường; thực hiện nghiêm việc xếp hàng, phân luồng khi đưa đón… Từ những tiêu chí cụ thể, nhà trường có thể biểu dương những tập thể, lớp học và cá nhân thực hiện tốt; đồng thời nhắc nhở, chấn chỉnh những trường hợp chưa thực hiện nghiêm. Quan trọng hơn cả là tạo được sự đồng thuận. Khi phụ huynh hiểu rằng việc xếp hàng, dừng xe đúng nơi quy định không phải là sự bất tiện mà chính là cách bảo vệ con em mình, việc chấp hành sẽ trở thành tự giác.

Hướng tới xây dựng văn hóa giao thông học đường

“Cổng trường an toàn giao thông” chỉ thực sự thành công khi những quy định được chuyển hóa thành thói quen và thói quen trở thành văn hóa. Từ một chiếc mũ bảo hiểm được đội đúng cách; một phương tiện dừng đúng vị trí; một hàng xe ngay ngắn; một lần sang đường có quan sát; một lời nhắc nhở của cha mẹ; một hành động hướng dẫn của thầy cô…, tất cả đều góp phần tạo nên môi trường giao thông an toàn. Đầu năm học mới là thời điểm thuận lợi để bắt đầu và củng cố những thói quen đó. Với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền địa phương, lực lượng chức năng, ngành giáo dục, các nhà trường, phụ huynh và học sinh, mô hình “Cổng trường an toàn giao thông” sẽ không chỉ góp phần hạn chế ùn tắc, phòng ngừa tai nạn giao thông mà còn từng bước hình thành ý thức tự giác, trách nhiệm và văn hóa ứng xử văn minh khi tham gia giao thông.

An toàn cho học sinh trước cổng trường không phải là trách nhiệm của riêng ai. Đó là trách nhiệm chung của cả cộng đồng. Và để mỗi ngày đến trường thực sự là một ngày vui, an toàn giao thông cần được bắt đầu từ chính cổng trường – nơi mỗi hành trình đến với tri thức bắt đầu.